ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ στις ΙΦΝΕ (Crohn & ελκ. Κολίτιδα)

Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για το αν η νόσος του Crohn οφείλεται στο στρες ή την ανησυχία ή ακόμα αν οι αναποδιές της ζωής προκαλούν εξάρσεις της νόσου.

Φυσικά, όταν ο ασθενής είναι σε κακή ψυχολογική κατάσταση, δυσκολεύεται περισσότερο να αντιμετωπίσει με επιτυχία τυχόν εξάρσεις της νόσου. Άλλωστε, η γενική φυσική κατάσταση, το άγχος για την συχνότητα των κενώσεων και η διαμαρτυρία από τους πόνους στην κοιλιά μπορεί πολλές φορές να έχει σαν αποτέλεσμα τη κακή διάθεση, ανησυχία, απελπισία και τεταμένες σχέσεις με την οικογένεια.

Αυτές οι συναισθηματικές μεταπτώσεις είναι αποτέλεσμα της νόσου και σε καμία περίπτωση δεν είναι οι αιτίες της.

Σε χρόνιες νόσους όπως στην περίπτωση μας η νόσος crohn η οποία συνοδεύεται από μια πληθώρα επιπλοκών και παρενεργειών από την χορήγηση των φαρμάκων, η ύπαρξη άγχους και φοβίας για το αβέβαιο, το άγνωστο για την επιπλοκή που πρόκειται να εμφανιστεί, οι συνεχείς υποτροπές συνοδευόμενες από πόνους και συνεχόμενες κενώσεις καθιστούν τον ασθενή αδύναμο να αντιδράσει.

Η εμφάνιση άγχους είναι βέβαιη και πολλές φορές επειδή δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι υποστηρικτικοί μηχανισμοί η ψυχοπιεστική αυτή κατάσταση οδηγεί στην εμφάνιση της κατάθλιψης που είναι και το κύριο γνώρισμα των ασθενών με νόσο crohn συνοδευμένη με πολλές υποτροπές.

Οι ασθενείς που στηρίζονται μακροπρόθεσμα στην χορήγηση ισχυρών φαρμάκων, όχι μόνο πρέπει να ανεχθούν τα πολύ δυσάρεστα συμπτώματα της νόσου τους, αλλά και τις παρενέργειες των φαρμάκων που λαμβάνουν για να καταπολεμήσουν την ασθένεια. Η ψυχολογική πίεση έχει αναφερθεί από καιρό όσον αφορά την δραστηριότητα των ασθενών κατά την περίοδο της έξαρσης της νόσου, και οι πρόσφατες καλά σχεδιασμένες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι τα δυσμενή γεγονότα της ζωής, η χρόνια πίεση, και η κατάθλιψη αυξάνουν την πιθανότητα της

υποτροπής στους ασθενείς με νόσο crohn.

Η πίεση δεν είναι μια αιτία της νόσου, αλλά οποιαδήποτε αγχωτική κατάσταση είτε

συναισθηματική είτε φυσική, μπορεί να συνδεθεί με τις περιόδους έξαρσης της ασθένειας είτε κατά τύχη είτε από έναν μηχανισμό που είναι προς το παρόν ασαφής. Αυτά τα στοιχεία υποστηρίζονται όλο και περισσότερο από πειραματικής μελέτες που έχουν γίνει το τελευταίο χρονικό διάστημα.

Μέχρι σήμερα, οι θεραπευτικές ευκαιρίες που προσφέρονται από τη θεραπεία μείωσης της πίεσης (stress) παραμένουν κατά ένα μεγάλο μέρος ανεξερεύνητες, λόγω των μεθοδολογικών δυσκολιών τέτοιων μελετών. Παρολά αυτά η ελεγχόμενη μείωση της πίεσης (stress) πιστεύεται ότι μπορεί να συμβάλει με θετικά θεραπευτικά αποτελέσματα. To stress θεωρείται συχνά από τους ασθενείς με φλεγμονώδεις νόσους των εντέρων ως κύρια αιτία της ασθένειάς τους.

Η καταθλιπτική διαταραχή είναι η πιο κοινή ψυχιατρική διάγνωση στην νόσο crohn . Σε άλλες χρόνιες παθήσεις, τα στοιχεία δείχνουν ότι η κατάθλιψη επηρεάζει την πορεία της ασθένειας. Τα ισχυρά στοιχεία ότι η καταθλιπτική διαταραχή παίζει σημαντικό ρόλο στην νόσο crohn δεν έχουν βρεθεί όμως ποτέ.

Η αξιολόγηση και η διαχείριση μίας σημαντικής καταθλιπτικής διαταραχή πρέπει να είναι μέρος της κλινικής προσέγγισης στους ασθενείς με νόσο crohn. Πρόσφατα, η έννοια της επίτευξης, και της διατήρησης, μιας καλής ποιότητας ζωής για τους χρόνιους πάσχοντες, έχει κερδίσει έδαφος μεταξύ των ασθενών, αν και πολλοί θα υποστήριζαν ότι υπάρχει πολύς δρόμος ακόμα.

Από άλλες μελέτες που έχουν γίνει σε 9 μεγάλα νοσοκομεία της Ισπανίας έχει αποδειχθεί ότι τόσο η νόσος crohn όσο και η κολίτιδα εξασθενούν την αντίληψη των ασθενών για την υγεία και ασκούν αρνητική επίδραση στη σχετική με την υγεία ποιότητα της ζωή τους. Στην μελέτη στην οποία έλαβαν μέρος 1156 ασθενείς από τα δύο φύλα ηλικίας από 35-40 ετών, φάνηκε πόσο η περίοδοι έξαρσης της νόσου επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των ασθενών σε σχέση με τις περιόδους ύφεσης.

Η νόσος crohn περιλαμβάνει, μαζί με την ελκώδη κολίτιδα, τις φλεγμονώδεις νόσους των εντέρων, οι οποίες επειδή η νοσηρότητα και η χρόνια εξέλιξή τους ασκούν ιδιαίτερη επίδραση στην ποιότητα ζωής του ασθενή, της οποίας η μέτρηση απαιτεί τον προσδιορισμό του βαθμού υποκειμενικής ευημερίας που αποδίδεται στην έλλειψη συμπτωμάτων, στο ψυχολογικό στρες και την καθημερινή δραστηριότητα, και είναι χρήσιμη ως όργανο της αξιολόγησης, και στις κλινικές δοκιμές και τα προγράμματα υγείας. Η παρουσία ψυχολογικής αναταραχής στην νόσο crohn συμβάλλει στην κακή ποιότητα της ζωής σε σχέση με την υγεία.

Η ανίχνευση και η θεραπεία της ψυχολογικής αναταραχής στην νόσο φέρνουν τη δυνατότητα να βελτιωθεί η σχετική με την υγεία ποιότητα της ζωής για αυτούς τους ασθενείς. Σε μια μελέτη (ασθενών–μαρτύρων) ασθενών φάνηκε ότι οι ασθενείς με νόσο crohn έχουν ένα μικρότερο δίκτυο κοινωνικών επαφών αλλά περισσότερες σχέσεις με κάποια πιό στενά οικογενειακά μέλη πυρήνων . Από την μελέτη φάνηκε ότι τα πιό στενά οικογενειακά μέλη είναι συνήθως αρμόδια για την κοινωνική υποστήριξη του ασθενή.

Καταλαβαίνουμε λοιπόν την υποστήριξη που πρέπει οι οικογένειες να δώσουν σε αυτά τα άτομα αλλά πολύ περισσότερο την ανάγκη που υπάρχει για εκπαίδευση αυτών των οικογενειών.

Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι οι ασθενείς με νόσο crohn διαθέτουν ένα ποιο ανώριμο σχεδιάγραμμα αμυντικών μηχανισμών σε σχέση με ασθενείς με άλλες φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου. Επιπλέον, οι πιο ψυχολογικά ώριμοι ασθενείς έχουν χαμηλότερα ποσοστά υποτροπών και χειρουργικών διαδικασιών. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτές οι πτυχές της προσωπικότητας είναι πιθανό να επηρεάσουν την προσαρμογή των ασθενών στην ασθένεια.

Μεγάλη βάση πρέπει να δοθεί στις παρενέργειες των φαρμάκων, και κυρίως στα αποτελέσματα από την μακροχρόνια λήψη κορτικοστεροειδών των οποίων η λήψη έχει άμεσες αντιφλεγμονώδεις ενέργειες σε όλο το σώμα, συμπεριλαμβανομένων των εντέρων. Συνεπώς, χρησιμοποιούνται για την θεραπεία της νόσου crohn οπουδήποτε στο λεπτό και το παχύ έντερο.

Οι κοινές παρενέργειες περιλαμβάνουν τη στρογγυλοποίηση του προσώπου, ακμή, αυξανόμενη τριχοφυΐα, διαβήτης, αύξηση βάρους, υψηλή πίεση αίματος, καταρράκτης, γλαύκωμα, αυξανόμενη ευαισθησία στις μολύνσεις, αδυναμία μυών, κατάθλιψη, αϋπνία, ταλάντευση διάθεσης, αλλαγές προσωπικότητας, οξυθυμία, και εκλέπτυνση των κοκάλων (οστεοπόρωση). Η ενημέρωση των ίδιων ασθενών και των οικογενειών τους πρέπει να είναι πρωταρχικής σημασίας για τους επαγγελματίες υγείας.

Η εμφάνιση ψυχικών διαταραχών είναι συνήθως ένα φυσικό επακόλουθο της νόσου crohn. Οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών εμφανίζουν κατάθλιψη και συνήθως οι γυναίκες ασθενείς 2 έως 3 φορές περισσότερο από τους άνδρες. Τα συμπτώματα της κατάθλιψης ποικίλουν κάθε φορά¨ από την εκδήλωση μελαγχολικής διάθεσης έως την απάθεια , το άγχος, την ευερεθιστότητα κ.τ.λ. Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι οι ασθενείς είναι ευάλωτοι απέναντι σε συναισθήματα όπως η απελπισία και το αίσθημα μειωμένης αυτοεκτίμησης. Τα άτομα με χαμηλό εισόδημα και κατώτερο μορφωτικό επίπεδο παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης καθώς και τα άτομα χωρίς συναισθηματική υποστήριξη.

Η οστεοπόρωση είναι μια σημαντική παρενέργεια της νόσου crohn η οποία και δε

επιδέχεται καμία θεραπεία¨ συνεπώς η πρόληψη είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η πρόληψη περιλαμβάνει την ενημέρωση και την επίγνωση των διατροφικών συνηθειών μεταξύ της χορήγησης ασβεστίου, βιταμίνης D και πρωτεϊνών καθόλη την διάρκεια της θεραπείας με σκευάσματα κορτικοστεροειδών.

Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους πάσχοντες από την νόσο σχετικά με τα μέτρα πρόληψης που θα πρέπει να λαμβάνουν(π.χ., ενημέρωση σχετικά με την φαρμακευτική αγωγή, συνεχής παρακολούθηση, αποφυγή περιπλοκών, και διατροφικές τροποποιήσεις όπου απαιτείται).

Μια θεραπεία θα μπορούσε να εστιάσει την προσοχή στο να μειώσει την πίεση και να προκαλέσει βαθιά χαλάρωση, να μειώσει τα συμπτώματα της ασθένειας, να μειώσει την κατάθλιψη και την ανησυχία, να αυξήσει την αίσθηση της ευημερίας, της συνειδητοποίησης και της δημιουργικότητας, να αυξήσει τη δυνατότητα του σώματος να ελέγξει τον πόνο και να ισορροπήσει την ενέργεια του σώματος ώστε να μειώσει το συναισθηματικό τραύμα.

πηγή "ΝΟΣΟΣ CROHN ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ"

Χαραλάμπους Παντελής

Κοινωνικός Λειτουργός ΤΕ, «MSc Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας»

Διεθνές ONLINE FORUM για CROHN

http://www.crohnsforum.com/

(ANORATAB) Νέο προϊόν για εναλλακτική θεραπευτική αντιμετώπιση των συριγγίων στη νόσο του Crohn

http://www.anoratab.com/

Νέα (2009) θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου του Crohn με βλαστοκύτταρα

New Therapy With Stem Cells To Treat Crohn's Disease

ScienceDaily (Feb. 21, 2009) — Cellular therapy with stem cells is revolutionizing the focus of treatment of many serious diseases. Replacing the cells of damaged tissue with other new cells from the same patient is already a reality. This is the basis of cellular therapy and regenerative medicine, the latest great advance in biomedicine.

In this line, Hospital Clínic, Barcelona is exploring an innovative cellular therapy that uses stem cells to treat Crohn's disease, a chronic genetic disease that affects 1% of the population in Spain and which has considerable impact on the quality of life of the patients. The procedure is based on an autologous bone-marrow transplant (when patients receive a transplant of their own stem cells) and now constitutes a treatment option to cure an intestinal disease that sometimes does not successfully respond to drugs and requires highly complex surgery that does not provide a cure.

With this therapy, in an average follow-up period of 6 years, 80% of transplant patients are in a phase of total remission of the disease and the remaining 20% have shown considerable improvement following the transplant, and are now responding favorably to drugs.

Dr. Julián Panés and Dr. Elena Ricart over the Gastroenterology Department of Hospital Clínic, Barcelona are the driving force behind this therapy in Spain and began to implement regenerative cellular therapy in patients with Crohn's disease in August 2008. To date, a total of 6 patients are benefiting from this new treatment, of whom 3 I've already completed the process and are in the follow-up face, and a further 3 are at different stages of therapy. The transplant requires several weeks of admission to hospital before patients receive their own cells.

Cellular Therapy as a Strategy to Combat Crohn's Disease

Crohn's disease, together with ulcerative colitis, is included in what is called irritable bowel disease. It is a chronic genetic disease that occurs when the immune system loses tolerance to the patient's own intestinal flora, leading to an abnormal inflammatory response that continues over time. The results are inflammation and ulceration in different areas of the digestive tract, leading to the symptoms. The disease progresses in the form of unpredictable and variable outbreaks throughout the patient's life and the severity of the symptoms varies according to the level of involvement of the intestines and the patient's response to the assigned treatment.

It is a disease that usually affects young people between the ages of 18 and 40 years, and approximately 2000 new cases are diagnosed in Spain every year. Diagnosis is often difficult because it presents symptoms similar to those of other diseases of the digestive tract: abdominal pain, diarrhea, vomiting, nausea, fever, general malaise, etc. Patients' quality of life is conditioned by the severity of the disease and, in the most severe cases, prevents them from leading a normal life, with a very high level of suffering due to the acuteness and frequency of the intestinal symptoms.

Hospital Clínic de Barcelona is one of the few hospitals in the world to instate cellular therapy using autologous stem-cell transplantation. In the US, the treatment has been tested on 12 patients with severe Crohn's disease, of whom 11 have had very good results; in Italy, the treatment has been applied to 4 patients, 3 of whom are also showing excellent progress following the transplant. As Hospital Clínic, 6 patients with Crohn's disease are already included in the process and, following the international examples, increasing numbers of patients are expected to choose this option to treat the disease in a state that was, to date, practically untreatable.

In severe cases involving recurrent outbreaks (reactivation of the disease several times throughout the patient's life), Crohn's disease presents several treatment options. Firstly, doctors choose to use corticosteroids and immunosuppressant and biological drugs to control the inflammatory process and prevent complications of the disease such as stenosis (narrowing of the intestinal lumen) or fistulas (openings from the intestinal lumen to other organs, such as the intestine, bladder, vagina, or skin). However, over the course of the disease, as much as 70% of severe patients require surgery to remove segments affected by the disease, due to failure of the pharmacologic approach. The surgery is occasionally very aggressive for the patient, as it is sometimes necessary to remove the entire colon or large sections of the small intestine, thereby considerably affecting the absorption of food by the intestine, with a resulting deterioration in quality of life and body image (colostomy bag). For this reason, new treatments are being developed for patients in whom this solution has not been an option to date.

Autologous Stem-Cell Transplant: Phases of the Procedure

When the case is detected (that does not respond to drugs or surgery), the patient undergoes an autologous stem-cell transplant, which is a bone-morrow transplant in which the immune system is reset to prevent it from attacking the intestinal flora. The process lasts approximately 2 months and consists of 6 phases:

• Initial Chemotherapy (Cyclophosphamide + G-CSF). In this initial phase, leukopenia or reduction of the number of leukocytes (immune-system cells) in the blood is induced in the patient.
• Migration of Stem-Cells to the Blood. Following the previous immunosuppression, the organism reacts by releasing stem cells from the bone marrow into the blood; these are the cells which will later be used for the transplant.
• Collection of Stem Cells by means of Apheresis. Apheresis is a technique that separates components of the blood. Here, the stem cells that previously migrated from the bone marrow are separated.
• Cryopreservation of Stem Cells. When the stem cells have been collected by apheresis, they are frozen and preserved until ready for transplant.
• Second Chemotherapy. In this phase, total leukopenia is induced; that is, the immune system is left devoid of leukocytes, ready to be reset with the stem-cell transplant.
• Autologous Stem-Cell Transplant. The patient receives the transplant by means of transfusion with his or her own stem cells. The immune system is reset, leading to remission or reduction of the abnormal inflammatory process of Crohn's disease.

πηγή : http://www.sciencedaily.com/releases/2009/02/090219105326.htm

Ενας κόσμος μέσα μας!

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι οι γευστικές μας προτιμήσεις δεν είναι ακριβώς δικές μας αλλά υπαγορεύονται από τα είδη των βακτηρίων που κατοικούν στο πεπτικό μας.

Αν και αυτό μένει να αποδειχθεί, οι εκπλήξεις που περιμένουν τους επιστήμονες από τη μελέτη της χλωρίδας του εντέρου μας είναι απίστευτες

ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΟΥΦΛΕΡΗ

Ζούνε μέσα μας, αλλά τι ακριβώς κάνουν; Η ερώτηση αφορά τους μικροοργανισμούς του γαστρεντερικού συστήματος και για να δοθεί απάντηση απαιτούνται όχι ένα αλλά πολλά εκατομμύρια δολλάρια. Η επένδυση πάντως θεωρείται επιβεβλημένη, καθώς τα οφέλη θα μετρώνται σε ανθρώπινες ζωές. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα ολοκληρωμένης μελέτης της χλωρίδας του γαστρεντερικού συστήματος έδωσε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου «ΜικροΒιόκοσμος 2009» η κυρία Janet Κ. Jansson, καθηγήτρια Οικολογίας των Εθνικών Εργαστηρίων Lawrence Βerkeley των ΗΠΑ.

Στόχος της ερευνητικής ομάδας της κυρίας Jansson ήταν να διερευνηθεί η επίδραση ασθενειών πάνω στη μικροβιακή χλωρίδα του γαστρεντερικού συστήματος, αλλά και το αντίστροφο. Να διερευνηθεί, δηλαδή, κατά πόσο οι μικροοργανισμοί συμβάλλουν στην εμφάνιση ασθενειών που πλήττουν το γαστρεντερικό σύστημα. Θα διερωτάσθε βεβαίως τι δουλειά μπορεί αν έχει μια οικολόγος να μελετά ανθρώπινα συστήματα.

Ωστόσο η απάντηση είναι πολύ απλή: ο ανθρώπινος οργανισμός και, στην παρούσα περίπτωση το ανθρώπινο γαστρεντερικό σύστημα, δεν διαφέρει σε τίποτε από έναν οποιονδήποτε άλλον οικολογικό θώκο. Οι οργανισμοί που συμβιούν σε αυτόν επηρεάζονται από τις ιδιότητές του, αλλά ταυτόχρονα παίζουν καθοριστικό ρόλο και στη διαμόρφωση των ιδιοτήτων αυτών. Με άλλα λόγια, υπάρχει δυναμική ισορροπία μεταξύ του οικολογικού θώκου και των φιλοξενουμένων του.

Οικολογία στο... έντερο
Είναι γνωστό ότι η διατάραξη των οικολογικών ισορροπιών μπορεί να αποβεί μοιραία τόσο για τα ίδια τα οικοσυστήματα όσο και για τους οργανισμούς που φιλοξενούν. (Δεν έχει κανείς παρά να θυμηθεί τι γίνεται με τις πλημμύρες που ακολούθησαν τις καταστρεπτικές πυρκαϊές του 2007 και να αναλογιστεί το κόστος όλων αυτών στη χλωρίδα και την πανίδα μας.) Με ένα αντίστοιχα ολέθριο παράδειγμα διατάραξης μιας οικολογικής ισορροπίας άρχισε την ομιλία της η κυρία Jansson. Στην προκειμένη περίπτωση όμως το οικοσύστημα δεν ήταν άλλο από το γαστρεντερικό σύστημα μιας κυρίας 61 ετών.

Στο σημείο αυτό είναι απαραίτητο να γίνει μια επισήμανση: έχοντας πλήρη επίγνωση ότι το γαστρεντερικό σύστημα δεν αποτελεί ένα προσφιλές θέμα συζήτησης και σίγουρα όχι ένα θέμα που θα ανέπτυσσε κανείς κατά τη διάρκεια ενός γεύματος, ενημερώνουμε ότι η παρακάτω παράγραφος μπορεί να σας ξενίσει. Αξίζει όμως τον κόπο να επαναλάβουμε τη διήγηση της αμερικανίδας καθηγήτριας, η οποία μάλιστα αποτελεί το θέμα άρθρου στην επιθεώρηση «Clinical Gastrenterology»: Η 61 ετών κυρία πέθαινε με έναν αργό και βασανιστικό θάνατο. Υστερα από μια λοίμωξη, εμφάνισε χρόνια διάρροια η οποία συνεχιζόταν ακατάπαυστα επί 8 μήνες. Εχοντας χάσει 27 κιλά, φορώντας συνεχώς πάνες και καθηλωμένη σε αναπηρική καρέκλα, η ασθενής είχε χάσει κάθε ελπίδα. Το ίδιο απελπισμένοι ήταν και οι γιατροί της στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Μινεσότα, οι οποίοι έβλεπαν τη μία αγωγή με αντιβιοτικά να αποτυγχάνει μετά την άλλη. Ετσι αποφασίστηκε να ζητηθεί η βοήθεια των οικολόγων, οι οποίοι συνέστησαν την εξής παράδοξη αγωγή: μεταμόσχευση εντερικής χλωρίδας από υγιή δότη! (Ναι, ναι, καλά καταλάβατε!) Με δεδομένο ότι δεν υπήρχε καμιά άλλη ελπίδα, η μεταμόσχευση πραγματοποιήθηκε με δότη τον σύζυγο της ασθενούς. Αποτέλεσμα; Μόλις δύο ημέρες μετά την επέμβαση, το μαρτύριο της ασθενούς πήρε τέλος και, όπως έδειξε η επανεξέτασή της έξι μήνες μετά, η κατάσταση της υγείας της (και της ζωής της) είχε επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα!

Κρον και σπαστική κολίτιδα
Εχοντας μια τόσο ισχυρή απόδειξη τού πόσο καθοριστική μπορεί να είναι για τη ζωή μας η χλωρίδα του γαστρεντερικού συστήματος, η ερευνητική ομάδα της κυρίας Jansson προχώρησε σε μια συνολική ανάλυσή της, που στόχο είχε να μελετήσει τα αίτια της νόσου του Crohn. Πρόκειται για μια ασθένεια που πλήττει το 0,1% του πληθυσμού στον δυτικό κόσμο και η οποία μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε σημείο του εντέρου. Τα αίτια της νόσου δεν είναι γνωστά, θεωρείται πάντως ότι για την εμφάνισή της απαιτείται η συνέργεια γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Ο καλύτερος τρόπος για να μελετήσει κανείς τέτοιου είδους πολυπαραγοντικές ασθένειες είναι να μειώσει όσο είναι δυνατόν τις πιθανές μεταβλητές. Και με δεδομένο ότι η μελέτη γίνεται σε ανθρώπους, δεν υπάρχει καλύτερο «πειραματικό υλικό» από τους ομοζυγωτικούς διδύμους, από τα αδέλφια δηλαδή που έχουν πανομοιότυπο γενετικό υλικό, ενώ ταυτόχρονα έχουν εκτεθεί και στο ίδιο περιβάλλον (εφόσον έχουν ανατραφεί μαζί). Οι σουηδικές οικογενειακές ρίζες της κυρίας Jansson τη βοήθησαν στο έργο της συλλογής του ανθρώπινου πειραματικού υλικού. Η Σουηδία είναι μια χώρα με εξαιρετικά αρχεία και οι αμερικανοί επιστήμονες εντόπισαν σε αυτά 46 ζεύγη διδύμων (92 άτομα). Από αυτά 8 ζεύγη ήταν υγιή, 15 εμφάνιζαν σπαστική κολίτιδα και 23 τη νόσο του Crohn. Ενδιαφέρον εί ναι ότι στα 14 από τα 15 ζεύγη διδύμων με σπαστική κολίτιδα η νόσος εμφανίστηκε και στα δύο αδέλφια, ενώ από το 15ο ζεύγος νοσούσε μόνο το ένα από αυτά.

Αντίστοιχα, στα 17 από τα 23 ζεύγη με νόσο του Crohn και τα δύο αδέλφια ήταν ασθενείς, ενώ μεταξύ των υπολοίπων 6 ζευγών νοσούσε μόνο ένα από τα δύο αδέλφια. Με άλλα λόγια οι αμερικανοί επιστήμονες είχαν όλα όσα χρειάζονταν για μια συγκριτική μελέτη: υγιή άτομα (απαραίτητο σημείο αναφοράς) και αδέλφια με ίδιο γενετικό υλικό και ίδιο περιβάλλον ανατροφής που εμφάνιζαν ή δεν εμφάνιζαν μία από τις δύο ασθένειες. Η αλυσίδα των «omics»

Οι ερευνητές έλαβαν πολλαπλά δείγματα από κάθε εθελοντή και τα υπέβαλαν σε σειρά εξετάσεων, αποκτώντας μια ολοκληρωμένη εικόνα. Ειδικότερα, ο πειραματισμός είχε στόχο να αποκτηθεί πληροφορία από όλα τα στάδια της αλυσίδας των «omics». (Η προσθήκη της κατάληξης «omics» προσδιορίζει τη μαζική μελέτη η οποία κατέστη δυνατή μόνο τα τελευταία χρόνια, με την ανάπτυξη ειδικών τεχνολογιών.

Ολα άρχισαν με τη μελέτη του γονιδιώματος - gen-ome, gen-omics- διαφόρων οργανισμών, τον προσδιορισμό δηλαδή του συνόλου της γενετικής πληροφορίας τους.) Οι αμερικανοί ερευνητές λοιπόν μελέτησαν αρχικά τη μικροβιακή σύνθεση (Μicrobi-ome) των εθελοντών, πέρασαν στη μελέτη της γονιδιακής σύνθεσης (Μetagen-ome), στη μελέτη των γονιδίων που εκφράζονται (ΜetaΤranscriptome), στη μελέτη των πρωτεϊνών που παράγονται από την έκφραση των γονιδίων (ΜetaΡrote-ome) και τέλος στη μελέτη των παραγόμενων μεταβολιτών (ΜetaΜetabol-ome), των ουσιών δηλαδή που προκύπτουν από την ενζυματική δράση των πρωτεϊνών.

Με άλλα λόγια οι ερευνητές απέκτησαν μια συνολική εικόνα των τεκταινομένων στο γαστρεντερικό σύστημα των εθελοντών: από το είδος των οργανισμών που φιλοξενούν ως το είδος των ουσιών που παράγουν. Ο όγκος της πληροφορίας που αποκτήθηκε από την παραπάνω μελέτη είναι τεράστιος. Αυτό άλλωστε αποτελεί και μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η σύγχρονη βιολογία, καθώς απαιτείται πράγματι πολύς χρόνος για την κατανόηση όλων των δεδομένων που παράγονται, για να μην αναφερθεί κανείς στην περαιτέρω εμβάθυνση σε αυ τά.

Ωστόσο η αμερικανική ερευνητική ομάδα μπόρεσε να εξαγάγει σειρά συμπερασμάτων. Ετσι, η μελέτη της ταυτότητας των μικροοργανισμών έδειξε ότι τα υγιή άτομα και τα άτομα με σπαστική κολίτιδα φιλοξενούσαν τους ίδιους τύπους μικροβίων, πράγμα που δεν συνέβαινε μεταξύ υγιών και ασθενών με τη νόσο του Crohn. Ετσι η απουσία κάποιων τύπων βακτηρίων και η παρουσία κάποιων άλλων συνδέθηκε με την εμφάνιση της νόσου.

Διάγνωση και θεραπεία
Με άλλα λόγια, μπορεί κανείς να αξιοποιήσει αυτή την πληροφορία για να διαγνώσει ή επιβεβαιώσει τη διάγνωση της ασθένειας. Η μελέτη των πρωτεϊνών έδειξε ότι η εντερική χλωρίδα συνθέτει πρωτεΐνες για την παραγωγή ενέργειας αλλά και για τον καταβολισμό των υδατανθράκων (που καταναλώνουμε), αλλά και πως μια σειρά ανθρώπινων πρωτεϊνών που σχετίζονται με την ανοσολογική απόκρισή μας στις λοιμώξεις αποτελεί μέρος του οικολογικού θώκου του γαστρεντερικού συστήματος και καθορίζει το είδος των μικροοργανισμών που φιλοξενούμε. Η μελέτη των παραγομένων μεταβολιτών βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, αν και έχει διαπιστωθεί ότι ορισμένοι από αυτούς απαντώνται σε μεγάλες ποσότητες στους ασθενείς με τη νόσο του Crohn.

Το πώς και πότε αυτή η πληροφορία θα αξιοποιηθεί για την καλύτερη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με νόσο του Crohn είναι δύσκολο να υπολογιστεί. Υπάρχει όμως ένα συμπέρασμα που προέκυψε από μια παράλληλη μελέτη της αμερικανικής ερευνητικής ομάδας, το οποίο αξίζει να αναφερθεί καθώς μας αφορά όλους: ακόμη και μικρής διάρκειας λήψη αντιβιοτικών (μία εβδομάδα) είναι αρκετή για να προκαλέσει ανισορροπία διαρκείας στο γαστρεντερικό οικοσύστημα. Επιπροσθέτως, η αντίσταση των μικροοργανισμών της εντερικής χλωρίδας στο εν λόγω αντιβιοτικό μπορεί να υφίσταται για χρόνια μετά την θεραπεία. Ας το έχουμε αυτό κατά νου και ας μην καταφεύγουμε στα αντιβιοτικά χωρίς πραγματικό λόγο.



Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΑΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ
Τα μικροβιακά κύτταρα που φιλοξενούνται στον ανθρώπινο οργανισμό είναι πολύ περισσότερα από τα κύτταρα του σώματός μας!

Το ανθρώπινο γαστρεντερικό σύστημα περιέχει 1014μικροβιακά κύτταρα. \344 Ο καθένας από εμάς διαθέτει τη δική του προσωπική συλλογή μικροοργανισμών.

Κατά τη γέννηση είμαστε αποστειρωμένοι.

Η εντερική χλωρίδα μας εγκαθίσταται βαθμηδόν ως το 2ο έτος της ηλικίας μας.

Υπό κανονικές συνθήκες, διατηρούμε αυτή τη χλωρίδα ως το τέλος της ζωής μας, αν και το σύνολο των βακτηριακών κυττάρων που φιλοξενούμε μειώνεται με τα χρόνια.

ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ
«Εμβολιασμός» από τη μητρική χλωρίδα κατά τη γέννηση
Γενετικό υλικό
Τρόπος διαβίωσης
Λήψη αντιβιοτικών
Διατροφή
Ασθένειες

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΙΚΡΟΒΙΟΚΟΣΜΟΣ»
Μεσούσης της διεθνούς οικονομικής κρίσης, αλλά και των ασφυκτικών πιέσεων που φαίνεται πως δέχεται η χώρα από τους ευρωπαίους εταίρους της για τη δημοσιονομική πολιτική της, θα φαινόταν ίσως οξύμωρο να διατρανώσει κανείς ότι η Ελλάδα είναι μια πολύ πλούσια χώρα. Και όμως, σε ό,τι αφορά τον μικροβιόκοσμο, είμαστε πράγματι πλούσιοι. Βλέπετε η μοναδική γεωγραφία της χώρας (με μήκος ακτών που ισούται με το 1/5 των ακτών της Ευρώπης, με ψηλά βουνά, πεδιάδες, νησιά, θερμές πηγές, ποτάμια, λιμναία συστήματα κ.λπ.) και το εύρος των κλιματικών συνθηκών (από πολικές ως υποτροπικές) συνέβαλαν στην ύπαρξη μιας εξαιρετικά πλούσιας μικροβιακής χλωρίδας.

Θα αναρωτηθείτε βεβαίως τι μπορεί κανείς να κάνει με έναν τέτοιο πλούτο. Η θεωρητική απάντηση στο παραπάνω ερώτημα είναι «πολλά, πάρα πολλά». Παραδείγματος χάριν, θα μπορούσε να τον αξιοποιήσει για την ανάπτυξη της γεωργίας, των υδατοκαλλιεργειών, την παραγωγή τροφίμων. Θα μπορούσε να τον αξιοποιήσει στην παραγωγή ενέργειας ή ακόμη στην παραγωγή φαρμάκων και διαγνωστικών εργαλείων για ανθρώπινες ασθένειες. Θα μπορούσε να στηρίξει σε αυτόν προγράμματα περιβαλλοντικής προστασίας, αλλά και προγράμματα βιώσιμης ανάπτυξης. Και η λίστα μπορεί να συνεχιστεί...

Απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει κανείς να αξιοποιήσει τον οποιοδήποτε πλούτο είναι να τον γνωρίζει καλά, και ο μικροβιακός πλούτος της χώρας μας δεν αποτελεί εξαίρεση. Οι επιστήμονες γνωρίζουν, για παράδειγμα, ότι αν ψάξουν στις ρίζες ενός οποιουδήποτε φυτού θα βρουν πληθώρα μικροοργανισμών. Δεν γνωρίζουν όμως ούτε την ταυτότητά τους, ούτε φυσικά ποιοι από αυτούς είναι αξιοποιήσιμοι. Αν λοιπόν ένα και μόνο φυτό μπορεί να κρύβει τεράστιο άγνωστο πλούτο, φανταστείτε τι μπορεί να κρύβουν οι θερμοπηγές μας ή τα λιμναία οικο συστήματα ή οι κορυφές των βουνών. Το εύρος των θώκων που φιλοξενούν μικροοργανισμούς είναι πράγματι ανεξάντλητο (οι επιστήμονες μιλούν μάλιστα για συνεχές μικροοργανισμών που καλύπτει όλα τα περιβάλλοντα, από τον αέρα ως το νερό και την ξηρά).

Γεννάται προφανώς το ερώτημα κατά πόσο είναι δυνατόν να μελετήσει κανείς ένα γιγάντιο πεδίο; Από πού να αρχίσει και πού να τελειώσει; Και, φυσικά, πόσο μπορεί να εμβαθύνει; Πράγματι, ο ασύλληπτος αριθμός μικροοργανισμών αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τους επιστήμονες διεθνώς. Από την άλλη μεριά όμως, ποτέ στην ιστορία η επιστημονική κοινότητα δεν ήταν καλύτερα εξοπλισμένη για να μπορέσει να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση, και η ελληνική επιστημονική κοινότητα δεν αποτελεί εξαίρεση.

Ετσι, ήδη από τον Μάιο του 2006, έλληνες επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων (είναι προφανές ότι το εγχείρημα απαιτεί συνεργασία), προερχόμενοι από 13 επιστημονικά ιδρύματα, πανεπιστήμια και φορείς, ενώθηκαν δημιουργώντας την Εθνική Πρωτοβουλία «Μικροβιόκοσμος». Σύμφωνα με τη διακήρυξή τους, στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι «(α) η δημιουργία του Εθνικού Δικτύου Μικροβιακής Βιοποικιλότητας, Γονιδιωματικής και Βιοτεχνολογικών Εφαρμογών και (β) η ίδρυση Εθνικού Κέντρου Βιοπροοπτικής,με επίκεντρο τη Μικροβιακή Βιοποικιλότητα και Γονιδιωματική,με σκοπό την καταγραφή,ανάλυση και εμπορική εκμετάλλευση του μικροβιακού πλούτου της χώρας μας για την πρόοδο και ευημερία της κοινωνίας και οικονομίας μας».

Με άλλα λόγια οι έλληνες ερευνητές συνασπίστηκαν για την αξιοποίηση του μικροβιακού πλούτου της χώρας, και μάλιστα νωρίς σε σχέση με άλλες χώρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ αποφάσισαν τη μελέτη του ανθρώπινου μικροβιόκοσμου έναν χρόνο αργότερα, το 2007. Παρά την αργοπορία τους, οι αμερικανοί συνάδελφοί τους βρίσκονται σήμερα σε πλεονεκτικότερη θέση: με 140 εκατομμύρια δολάρια στη διάθεσή τους, είναι σαφές ότι μπορούν και θα πετύχουν πολύ περισσότερα από τους έλληνες επιστήμονες που παραμένουν ακόμη χωρίς χρηματοδότηση. Ωπως φάνηκε όμως στο ετήσιο συνέδριό τους, το οποίο πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 2009, οι δυσκολίες δεν τους πτοούν και τα πρώτα αποτελέσματά τους είναι εντυπωσιακά. Ας ελπίσουμε ότι η μεγαλόπνοη αυτή συλλογική προσπάθεια των ελλήνων επιστημόνων θα στηριχθεί και θα αποφέρει τους καρπούς που θα μπορούσε στην ελληνική κοινωνία και βιο-οικονομία της χώρας.

πηγή http://www.tovima.gr